Một giáo sư tâm lý học của trường Đại học Cambridge hỏi các sinh viên của mình:

– Tại sao khi con người cãi nhau thì họ lại gào rất to?

– Bởi vì họ đánh mất sự bình tĩnh của mình. – Một sinh viên đáp.

– Nhưng tại sao phải hét lên ngay cả khi người ta đang đứng kế bên? – Vị giáo sư hỏi. – Chẳng nhẽ không thể nói chuyện với người đó nhẹ nhàng? Tại sao lại hét lên khi mất bình tĩnh?

Lần lượt các sinh viên bắt đầu đưa ra ý kiến của mình, nhưng không ai trong số họ thỏa mãn câu hỏi của giáo sư. Cuối cùng, ông giải thích lý do tại sao điều này xảy ra:

– Khi con người không đồng lòng với nhau và cãi nhau, trái tim của họ càng xa lánh nhau. Để nghe thấy nhau trong khoảng cách đó, họ phải hét lên. Họ càng tức giận thì càng phải la hét to hơn.

– Điều gì sẽ xảy ra đối với những người yêu nhau? Đối với nhiều trường hợp, họ không gào thét, ngược lại, họ nói chuyện nhẹ nhàng. Bởi vì trái tim của họ rất gần nhau, khoảng cách giữa chúng là rất nhỏ. Và khi tình yêu của họ mạnh hơn nữa?

Giáo sư tiếp tục:

– Họ chỉ thì thầm và càng trở nên gần gũi hơn trong tình yêu của họ, cho đến lúc chỉ cần nhìn nhau thôi là hiểu nhau không cần nói điều gì.

Vì vậy, khi cãi nhau, cố gắng đừng để cho trái tim của bạn xa lánh nhau, đừng nên nói những lời làm tăng thêm khoảng cách giữa bạn và người đối diện. Bởi vì có thể đến một ngày nào đó khi khoảng cách trở nên quá lớn, bạn sẽ không tìm thấy con đường trở lại nữa.

Trong tôi lại hiện về kí ức của một sân khấu chật kín người, đứa trẻ ngồi hàng ghế đầu mắt long lanh, tự hào nhìn lên ông bố bụng phệ mặc bộ quần áo lòe loẹt dang tay chào khán giả.Tôi cười. Cả khán phòng cùng cười. Và nước mắt cứ thế lăn dài trên gò má

Trong khi tôi ngồi chống cằm trên nóc một tòa nhà cao tầng với hộp cơm dở dang bên cạnh và tay phì phèo điếu thuốc thì điện thoại đổ chuông.

Bố tôi gọi, đầu dây bên kia nhì nhèo tiếng ông:

– Chiều, mày có rỗi, thì về nhà. Tao có chuyện muốn nhờ.

Tôi “ậm ờ” rồi gác máy. Mặt tiu ngỉu nhìn xuống những dòng xe bé tí xíu trôi bồng bềnh qua…

Vừa tan sở làm, tôi ọc ạch đi chiếc wave cà tàng qua nhà bố. Ông đã đứng đợi tôi trước hiên nhà, mặc bộ caravat, dõng dạc nói:

– Mày đưa bố ra kia. Chọn áo quan!

Ông leo lên xe tôi. Tôi ngơ ngác nhìn ông, rồi cũng nổ máy phóng xe đi.

Tới một shop quần áo lớn, tôi và ông dừng lại ở đó. Chẳng đợi tôi dắt xe vào bãi, ông mặc tôi, nhởn nhơ vào trước.

Tôi vào rồi thì thấy ông đang thử chiếc áo sơ mi cộc tai hoa hòe đủ kiểu, cùng chiếc quần ngố và đôi dép tông trắng, nhún nhảy trước gương. Con bé nhân viên bên cạnh sở hữu khuôn mặt trẻ măng mặc chiếc áo hai dây trắng lồ lộ cặp nhũ hoa, với chiếc quần zip ngắn cũn cỡn cứ nhìn ông rồi cười hoài. Ông ngó tôi qua gương, hỏi:

– Mày thấy sao?

Tôi lắc đầu:

– Tùy bố!

Con bé nhân viên ngó nghiêng bố tôi một hồi rồi đon đả cười:

– Bác mặc bộ này đẹp, lại trẻ ra nhiều đấy ạ. Bác định mặc cho dịp nào ạ?

Ông đưa mắt nhìn nó, rồi trả lời tỉnh queo:

– Tôi chọn áo quan.

Con bé nhân viên che miệng há hốc mồm, rồi vội chữa thẹn bằng cách lảng đi. Lúc vào tay nó cầm vài bộ quần áo, cười gượng:

– Bác thử mặc mấy bộ này xem ạ, biết đâu…

Bố tôi tủm tỉm cười, nói:

– Cô thật khéo chọn.

Rồi ông thong dong vào thay hết bộ này đến bộ khác.

Tôi nghệt ra nhìn ông, rồi cúi nhìn đồng hồ.

Bố tôi bước ra khỏi phòng thay đồ. Lần này ông mặc bộ vest xanh lơ lòe loẹt bó sát cái thân hình béo núc, cùng chiếc áo sơ mi vàng ệch.

Ông ưỡn ngực quay qua quay lại:

– Được chứ, con trai?

Mắt tôi cụp xuống, miệng tôi trề ra:

– Được.

Ông vào thay đồ, rồi trở ra, quay sang nói nhỏ với con bé nhân viên:

– Cô gói cho tôi.

Trời nhá nhem, con phố văng tanh, chúng tôi là là đi trên đường. Ông hỏi tôi:

– Quan tài tao đặt người đóng rồi. Còn mấy việc vặt nữa… nhờ mày nốt.

Tôi hậm hực:

– Đùng một cái, đang khỏe như voi, cứ thích lo chuyện đâu đâu…

– Đâu đâu cái gì, vớ vẩn!

Tôi thả ông dưới hiên nhà, tay xách nách mang, ông lủi thủi đi vào, không quên ngoái lại hỏi tôi:

– Thế có vào ăn cơm không?

Tôi “psy” một tiếng rồi lắc đầu:

– Con bận viêc rồi.

– Rõ cái thằng…

Đợi cho ông vào hẳn nhà tôi mới yên tâm trở về.

***
Một buổi tối trong nhà hàng sang trọng, những dãy bàn thắp nên ánh nến vàng lung linh và huyền ảo. Xung quanh là những cặp tình nhân tỉ tê tâm sự. Tôi ngồi đối diện em.

Người tôi yêu hôm nay mặc chiếc váy trắng xẻ ngang đôi vai gầy trắng muốt. Đôi môi em bẻ cong và chiếc má phúng phính để lộ cặp lúm đồng tiền quyến rũ mỗi khi tôi pha trò:

– Anh mắng hắn một trân té tát, bảo: Sao có con ruồi trong tô mì của tao? Hắn nghệt ra, rồi lảng đi, không quên lầm bầm: Người đâu đẹp trai mà… Anh tức quá….

Đúng lúc ấy thì tiếng chuông điện thoại vang lên, tôi đặt mặc định bài “Như một lời chia tay”, điệp khúc í éo: Những hẹn thề từ nay khép lại…

Tôi luống cuống mở máy, bố tôi gọi. Tôi cáo lỗi với em rồi lủi vô phòng vệ sinh nghe điện thoại:

– Bố… con đang có chuyện…

– Chuyện gì… mày thì ngoài đi tòm tem các gái thì còn chuyện gì nữa?

– Hai mấy tuổi đầu rồi, không đi tòm tem các gái, đến tết công gô bố mới có cháu bế à?

Đầu dây bên kia, ông psy một tiếng, rồi lại nói:

– Sớm mai chủ nhật, qua xem quan tài cùng tao!

Giọng tôi tiu ngỉu:

– Mai con…

– Không mai miếc gì hết! Tao chết ra đấy mới cuống cuồng đi lo… vớ va vớ vẩn!

Tôi đuối lí, vội cụp máy trở ra. Mắt tôi chớp chớp nghĩ ngợi, rồi ngồi xuống bàn ăn như kẻ mất hồn.

– Có chuyện gì thế anh?

– Ờ, không… – Tôi đáp cụt lủn.

Cả buổi hôm ấy mặt tôi cứ cụp xuống, im như phỗng, đến khi món điểm tâm dọn ra, tôi mới ấp úng:

– Anh xin lỗi… mai nhà anh có chuyện… Anh…

Người tôi yêu nở một nụ cười gượng:

– Không có gì đâu…

Sớm hôm sau tôi qua nhà bố, đứng đợi trước cửa. Chốc chốc lại nhìn đồng hồ đeo tay.

Lúc lâu sau thì bố tôi xuống, ông mở cửa, tay giơ giơ cuốn tiểu thuyết ngôn tình nào đó, ngoái ra:

– Tôi đang đọc dở… chả để ý…

Rồi ông lịch kịch đóng cửa, leo lên xe tôi. Chúng tôi đi một quãng đường dài.

Đường cao tốc, vắng tanh, tôi đi chậm rì. Ông ngoái lên bảo:

– Thôi mày xuống tao đèo.

– Khỏi, bố cứ ngồi yên đấy, cẩn thận chứ…

– Sao mày dát thế con trai? Cứ thế thì chó nó thèm à?

Tôi cáu:

– Bố để yên cho con đi.

Bố tôi trả lời tỉnh bơ:

– Thì có ai nói gì đâu.

Hai bố con tôi đèo nhau rẽ vào trong con đường đất nhỏ, hai bên đường rặt những tán cây cùng cỏ dại. Dừng chân trước xưởng gỗ, ông bước xuống, quẹo chân chữ bát mà đi vào. Tôi lúi húi theo sau. Gã thợ mộc trạc ba mươi đang đốc thúc chỉ trỏ đám nhân công, thấy bố tôi, vội quay ra:

– Bác ạ! Bác vào thử.

– Ờ.

Rồi ông đi theo gã thợ mộc vào nhà, tôi cúi mặt đi theo. Gã chỉ chiếc quan tài nằm dưới nền đất. Ông nhón người bước lên, rồi nằm lọt thỏm xuống.

– Mát quá…

Gã thợ mộc cười:

– Thì con chọn đúng loại, gỗ nghiến theo yêu cầu của bác mà lại…

Rồi ông khoát tay gọi với ra:

– Anh… vào thử?

Tôi cười như mếu, rồi bỏ ra ngoài hút thuốc, thờ ơ nhìn đám thợ đang đục đẽo những phượng, rồng…

Tưởng chừng như mọi thứ đã chuẩn bị xong xuôi rồi. Đám ma của ông sẽ diễn ra chu toàn và cái dòng chữ “trong lúc tang gia bối rối” dùng trong trường hợp đám ma của ông có lẽ hơi thừa…

***

Trong lúc tôi đang nằm ngả lưng trên ghế tựa nhìn sóng biển vỗ dập dìu, quay sang nhìn người tôi yêu, mặc bộ bikini trắng, loại không có quai đeo, đang thiếp đi… nhìn yêu không chịu được! Thì tiếng chuông điện thoại: Những hẹn thề từ nay khép lại… Lại vang lên.

– Mày ở đâu, về ngay, quên cái vụ nhạc nhẽo đấy… Không có kèn sáo nhị gì! Nhé! Nghe mà não…

– Rồi… rồi…- Tôi lúng túng quay sang nhìn người tôi yêu, rồi trả lời ráo hoảng- Thì bố cứ thấy cái nào hay, thì bố cho vào.

– Thì tao mới hỏi ý kiến mày! Chứ mày lại bảo tao độc đoán!

– Con đang đi công tác, sao mà về ngay được?

– Thì mai?

– Mai cũng không được!

– Ngày kia?

– Hết tuần!

Tôi trả lời cụt lủn. Rồi quay sang nhìn em, mặt tôi xịu đi.

– Mày cứ bốc phét!

Tôi bực mình:

– Sao bố không để cho con yên? Bao nhiêu lần bố cho con lăn lên lộn xuống vì đủ thứ trò của bố? Cho con xin một tuần yên ổn!

Đầu dây bên kia không có tiếng trả lời, rồi chỉ còn lại những tiếng tút dài.

Đêm hôm ấy, tôi vùng tỉnh giấc, em vẫn yên giấc cạnh tôi, linh tính báo cho tôi điều chẳng lành. Rồi trở ra ban công hút thuốc. Tôi thở dài rồi sốt ruột vào lấy máy của em, quay số gọi cho bố.

Ông nhấc máy.

– Đứa nào đấy?

Tôi không đáp, đặt máy xuống bên cạnh, thở phào nhẹ nhõm.

***
Chiều hôm sau, bố tôi vĩnh viễn đi về cõi vĩnh hằng. Một thằng bỏ mẹ nào đó rồ ga đâm phải ông, khi ông đang trên đường đi bộ từ nhà tang lễ trở về.

Đám tang của bố tôi diễn ra trong tiếng nhạc cổ điện không lời réo rắt, buồn não nề khiến một thằng thất tình phải đập đầu xuống sàn mà tự vẫn do ông soạn ra.

Trong những bước chân và trong tiếng sụt sùi của những vị khách bước qua linh cữu, ông mặc bộ vest xanh lơ mà hôm ấy tôi đi chọn cùng. Tôi cúi mặt, rón rén nhìn từng vị khách đến, rồi lại đi.

Tôi cầm tờ giấy trong tay, và đứng lên bục, cạnh linh cữu của bố, nói qua micro.

“Bố tôi là một diễn viên hài, có lẽ vì thế mà cho tới khi giải nghệ ông không bao giờ bỏ cái tính… gây bất ngờ cho khán giả. Lúc nào cũng khiến tôi tá hỏa vì những hành động chẳng giống ai của ông…

Và lần này, ông cũng làm tôi bất ngờ…

Chiều hôm tôi được tin ông bị tai nạn qua đời, tôi mới trở về từ Hải Phòng. Có lẽ đó là sự bất ngờ ngẫu nhiên khiến tôi đỡ dằn vặt hơn việc ông lao ra ban công nhảy lầu và để lại chức thư với vài dòng ngắn ngủi: Mày là thằng con bất hiếu, vì gái quên cả bố mày!

Tôi không biết sau khi sang thế giới bên kia, ông mải chọc thánh thần, ghẹo tiên nữ… có về đây để khiến tôi bao lần mếu xệch đi vì những hành động của ông nữa không?

Tiếng nhạc bất ngờ từ đâu vang lên, một bản nhạc vui nhộn mà hồi ông còn đi diễn, mỗi lúc vang lên là lúc ông xuất hiện. Tôi giật mình quay ra.

Trong tôi lại hiện về kí ức của một sân khấu chật kín người, đứa trẻ ngồi hàng ghế đầu mắt long lanh, tự hào nhìn lên ông bố bụng phệ mặc bộ quần áo lòe loẹt dang tay chào khán giả.

Tôi cười. Cả khán phòng cùng cười. Và nước mắt cứ thế lăn dài trên gò má.

ST

***

Ngày xửa ngày xưa, có một ông thầy giáo khôn ngoan và giàu kinh nghiệm muốn truyền cho một trong số các học trò của mình các bí quyết để sống một cuộc đời hạnh phúc và thịnh vượng. Vốn biết những khó khăn và rào cản quá nặng nề mà nhiều người gặp phải trên con đường mưu cầu hạnh phúc, ông nghĩ rằng bài học đầu tiên là nên giải thích cho mọi ngưòi hiểu vì sao nhiều người chỉ sống cuộc đời bình bình và tầm thường.

Xét cho cùng, ông giáo nghĩ, có quá nhiều người, cả nam lẫn nữ dường như không thể vượt qua các trở ngại ngăn cản họ thành công và đành bằng lòng sống một cuộc đời thiếu hụt và khốn khó. Ông giáo biết rằng để một người trẻ tuổi lãnh hội được bài học rất quan trọng này, người đó nên tận mắt chứng kiến chuyện gì sẽ xảy ra nếu chúng ta cho phép sự tầm thường chi phối cuộc đời mình.

Để dạy được những bài học quan trọng này, ông giáo quyết định cùng vói người học trò của mình lên đường đi đến một ngôi làng nghèo khổ trong vùng. Cảnh khổ đau và hoang tàn bày ra khắp nơi, và cư dân ở đó có vẻ như đã phó thác cuộc đời mình cho số mệnh.

Ngay khi đến nơi, ông giáo yêu cầu ngưòi học trò tìm giúp mình một gia đình nghèo nhất trong khu vực. Đó sẽ là nơi họ tạm trú qua đêm.

Đi bộ một lúc thì họ ra đến rìa thị trấn. Và ở đó, giữa mênh mông, hai người dừng chân trước một căn lều nhỏ tồi tàn rệu rã nhất mà họ từng nhìn thấy.

Cái cấu trúc sắp sụp đổ này nằm ở ngoài rìa xa nhất của một nhóm nhỏ vài căn nhà vùng thôn quê. Hiển nhiên là căn lều này thuộc về một gia đình nghèo khó nhất làng. Những bức vách đứng đó như chỉ nhờ vào phép lạ, đe dọa sẽ sụp đổ bất cứ lúc nào. Nước thấm qua cái mái nhà tạm bợ vốn trông chẳng có sức đâu mà che chắn được thứ gì, và đủ mọi thứ rác rưởi được gom góp lại chất dựa vào các bức vách của ngôi nhà càng làm tăng thêm vẻ rệu rã.

Chủ nhà, được một chú nhóc con báo động về sự có mặt của hai vị khách lạ, đã bước ra và chào đón họ một cách nhiệt tình.

“Xin chào ông bạn quý,” ông giáo đáp lễ. “Không biết ông có vui lòng cho hai kẻ bộ hành mệt lả này tá túc một đêm ở đây không?”

“Ở đây chật chội lắm, nhưng nếu các vị không ngại gì thì chúng tôi xin mời.”

Khi hai thầy trò bước vào trong, họ thật sự sốc khi nhìn thấy một không gian tí tẹo, không rộng hơn mười lăm thước vuông, là nơi ở của tám con người. Bố, mẹ, bốn đứa con và hai ông bà cụ cố gắng hết sức để nhường mỗi người một chút trong tình trạng tù túng chật hẹp này.

Những thân hình nhếch nhác và gầy gò một cách đau đớn cùng với quần áo rách rưới là bằng chứng rõ ràng của sự thiếu thốn phô bày cuộc sống hằng ngày của họ. Những gương mặt buồn bã và dáng vẻ lòm khòm cho thấy rõ sự bần cùng không chỉ đã chiếm lĩnh cơ thể họ, mà còn ăn sâu vào tâm hồn họ.

Hai vị khách không cưỡng được cái nhìn xung quanh, trong lòng tự hỏi liệu trong cái nơi khốn cùng này còn có thứ gì đáng giá không. Chả có gì!

Nhưng khi bước ra ngoài, họ mói nhận ra mình đã lầm. Thật đáng kinh ngạc vì gia đình này còn có một thứ tài sản bất thường – khá đặc biệt trong hoàn cảnh này. Họ có một con bò.

Con bò thì chẳng có gì đáng nói, nhưng cuộc sống và hoạt động hàng ngày của họ có vẻ như chỉ xoay quanh con vật này. “Cho bò ăn đi.” “Đừng để nó khát.” “Buộc nó lại cho chắc.” “Đừng quên dẫn nó đi ăn.” “Vắt sữa bò đi!” Vậy đó, ta có thể thấy con bò giữ một vai trò quan trọng trong gia đình này, mặc dù chút sữa ít ỏi do nó cung cấp chỉ đủ để họ sống vật vã qua ngày.

Tuy nhiên, con bò có vẻ phục vụ một mục đích lớn hon: Nó là thứ duy nhất giữ cho họ khỏi rơi vào đường cùng. Ở một nơi mà mọi thứ đều khan hiếm, việc sở hữu một tài sản có giá trị như vậy đã mang lại cho họ sự ngưỡng mộ, nếu không muốn nói là sự ghen tị, từ những người hàng xóm.

Và ở nơi đó – trong chỗ bẩn thỉu và nháo nhác đó – hai thầy trò đã đặt lưng xuống nghỉ qua đêm.

Sáng hôm sau, trước khi bình minh kịp ló dạng, hai thầy trò lặng lẽ lên đường một cách thận trọng để không đánh thức những người khác.

Người học trò nhìn lại, như muốn một lần nữa ghi nhận vào tâm khảm khung cảnh tồi tàn đó. Từ trong thâm tâm, anh hoàn toàn không hiểu được vì sao thầy lại dẫn mình đến đây. Tuy nhiên, trước khi ra đến đường cái, ông giáo già thì thầm: “Đã đến lúc cho con biết cái gì đã đưa chúng ta đến cái nơi tồi tàn này”.

Trong chuyến viếng thăm ngắn ngủi của mình, họ đã chứng kiến một cuộc sống hầu như hoàn toàn bị ruồng bỏ, nhưng người học trò vẫn chưa hiểu được lý do khiến gia đình đó lại sống cực khổ đến vậy. Vì sao họ lại ra nông nỗi này? Điều gì đã buộc họ phải ở lại đây?

Ông giáo đi chầm chậm về phía con bò đang bị buộc vào một cái cột hàng rào lung lay cách căn nhà chưa đầy hai mươi thước. Khi còn cách con bò khoảng một bước chán, ông giáo già rút ra một con dao găm mà ông mang theo bên mình. Người học trò cảm thấy hoang mang. Khi ông giáo giơ tay lên, anh như chết điếng khi nhận ra điều thầy mình sắp làm. Anh ta hầu như không tin vào mắt mình khi ông giáo già đưa lưỡi dao cứa ngọt một đường ngang cổ con bò. Vết cắt chí mạng làm cho con vật ngã quỵ.

“Nhìn xem thầy đã làm gì?”, anh đau đớn hỏi ông giáo bằng một giọng thì thầm vì sợ đánh thức mọi người. “Làm sao thầy lại có thể giết chết con vật tội nghiệp đó chứ? Đây là loại bài học gì mà có thể khiến cho gia đình đó phải lâm vào cảnh suy sụp hoàn toàn? Đây là tất cả những gì họ có. Rồi họ sẽ ra sao?”

Chẳng chút xao động vói thái độ đau khổ của người học trò và làm ngơ trước những thắc mắc của anh ta, ông giáo bỏ đi, để lại cảnh tượng hãi hùng phía sau, bàng quang trước thảm cảnh mà gia đình đó sẽ phải đối mặt khi mà họ đã mất đi con bò. Anh học trò bước theo sau, trong lòng vẫn còn nhiều khúc mắc, và họ tiếp tục lên đường.

Còn cái gia đình đó bị buộc phải đối mặt vói một tình trạng bấp bênh, đầy rẫy những khó khăn và khả năng bần cùng hơn nữa.

Trong suốt những ngày sau đó, anh học trò bị ám ảnh không thôi vì ý nghĩ khủng khiếp rằng cả gia đình đó sẽ chết đói hết nếu họ không có con bò. Liệu anh còn có thể rút ra kết luận nào khác từ sự mất mát nguồn sống duy nhất của họ? Trong nhiều tháng sau, anh lúc nào cũng ray rứt vói những ý nghĩ này và với cảnh tưọng của buổi sáng đau buồn hôm ấy.

Một năm qua đi và một buổi chiều nọ, ông giáo già gợi ý họ trở lại ngôi làng đó xem thử chuyện gì đã xảy ra với gia đình kia. Chỉ một gợi ý nhỏ về một sự kiện dường như đã đi vào quên lãng nhưng cũng đủ để đánh thức trong lòng người học trò cái ký ức sống động về bài học mà, cho đến tận bây giờ, anh vẫn không thể nào hiểu hết.

Một lần nữa, đầu óc anh học trò lại chìm ngập trong những suy nghĩ về gia đình khốn khổ kia và vai trò mà anh đã tham gia trong phần số của họ. Chuyện gì đã xảy ra vói họ? Họ có sống sót qua cái đòn nặng nề đó không? Họ có bắt đầu nổi một cuộc sống mới không? Liệu mình có thể giáp mặt với họ sau những gì mà thầy đã làm?

Mặc cho những ý nghĩ rối beng trong đầu, người học trò bất đắc dĩ nhận lời và miễn cưỡng tham dự chuyến đi có thể làm sáng tỏ sự việc đã khiến anh phải khốn khổ cả năm qua.

Sau nhiều ngày, hai người đến ngôi làng cũ. Họ tìm kiếm căn lều năm trước trong vô vọng. Cảnh vật xung quanh trông vẫn như xưa, nhưng chẳng thấy bóng dáng cái nơi tồi tàn mà họ đã qua đêm ngày ấy đâu cả, thay vào đó là một căn nhà xinh xắn vừa mới được xây dụng trên nền đất cũ. Họ dừng chân và hết nhìn ngược lại nhìn xuôi để biết chắc mình đã đến đúng chỗ.

Người học trò lo ngại rằng cái chết của con bò là một đòn giáng quá mạnh khiến một gia đình trơ trụi như họ không thể nào qua nổi. Có lẽ họ đã bị buộc phải bỏ đi và một gia đình khác khá giả hơn đã may mắn làm chủ mảnh đất và dựng nên ngôi nhà mới này. Còn khả năng nào khác đâu chứ? Chắc hẳn sự xấu hổ đã khiến họ phải tha hương.

Trong lúc những ý nghĩ đó đang lẩn quẩn trong đầu, anh học trò cứ lưỡng lự giữa ý muốn biết chuyện gì đã xảy ra cho gia đình nọ và việc mặc kệ họ để tiếp tục lên đường, né tránh cái việc chẳng thú vị gì là xác minh sự nghi ngờ tồi tệ trong đầu mình. Nhưng cuối cùng anh quyết định khám phá – mình cần phải biết, cho nên anh gõ cửa ngôi nhà và đứng đợi.

Trong chốc lát, một người đàn ông vui vẻ từ trong nhà bước ra. Thoạt tiên anh học trò không nhận ra ông ta. Nhưng rồi anh không thể giấu được vẻ thảng thốt khi nhận ra đó chính là người đã cho họ ngủ trọ năm ngoái. Hiển nhiên cùng là một người, nhưng có cái gì đó rất khác lạ ở con người này.

Ông ta mặc quần áo sạch sẽ và chải chuốt gọn gàng. Ông ta có nụ cười trên đôi môi và sự linh lợi trong đôi mắt. Rõ ràng đã xảy ra một điều gì đó có ý nghĩa to lớn trong đời ông ta.

Ngườii thanh niên gần như không tin vào mắt mình. Làm sao lại có thể như thế? Liệu chuyện gì có thể xảy ra chỉ trong thời gian một năm? Anh ta bổ nhào lại chào hỏi người đàn ông nọ và ngay lập tức “truy vấn” ông ta về vận may nào đã đến với ông và gia đình.

“Chỉ năm ngoái, khi chúng tôi ghé qua đây,” anh hỏi, “các ông dường như đang sống trong tình trạng bất hạnh và vô vọng. Hãy cho tôi biết đã xảy ra chuyện gì làm các ông thay đổi nhiều như thế. Điều gì đã khiến các ông gặp hên đến vậy?”

Không đếm xỉa gì đến việc chính hai ngưòi khách này đã là thủ phạm giết con bò, người đàn ông mời họ vào nhà và bắt đầu kể câu chuyện ly kỳ của gia đình mình – câu chuyện sẽ làm thay đổi cuộc đời anh bạn trẻ của chúng ta mãi mãi.

Ông chủ nhà kể rằng thật là một sự trùng hợp kỳ lạ, khi ngay cái ngày mà hai thầy trò rời đi, không biết kẻ bất lương nào do ganh ghét vói tài sản hiếm có của gia đình ông đã nhẫn tâm cắt cổ con vật tội nghiệp đó.

“Tôi phải thừa nhận rằng”, ngườii đàn ông nói, “phản ứng đầu tiên của chúng tôi là vô cùng tuyệt vọng và đau khổ. Trong suốt một thời gian dài, sữa của con bò đó là nguồn sống duy nhất của chúng tôi. Hơn nữa, nó còn là tài sản duy nhất mà chúng tôi có; cuộc sống của chúng tôi phụ thuộc vào nó. Con bò đó là tâm điểm cho sự tồn tại hằng ngày của chúng tôi, nói thật lòng, việc có được con vật ấy tạo cho chúng tôi một cảm giác an toàn và mang lại cho chúng tôi sự ngưỡng mộ từ hàng xóm.

“Không lâu sau cái ngày bi đát ấy, chúng tôi nhận ra rằng nếu không làm một cái gì đó, chúng tôi chỉ có thể rơi vào tình huống tệ hại hon. Chúng tôi đã xuống tới đáy cuộc đời khi mất đi con vật ấy. Chúng tôi cũng cần phải ăn và nuôi nấng con cái nữa. Và rồi chúng tôi phát hoang một miếng đất phía sau nhà, gieo vài hạt rau củ quả. Đó là cách mà chúng tôi sống qua ngày trong vài tháng đầu.

“Một thòi gian sau, chúng tôi nhận thấy rằng mảnh vườn đó cung cấp nhiều lương thực hơn mức chúng tôi cần. Nếu có thể bán cho những người xung quanh, chúng tôi có thể mua thêm hạt giống, và không lâu sau, chúng tôi không những đủ ăn mà còn có thể đem ra chợ bán.

“Và rồi điều đó xảy ra!” người đàn ông hồ hỏi nói. “Lần đầu tiên trong đời chúng tôi có tiền mua thực phẩm và quần áo. Và chúng tôi nhận thấy niềm hy vọng cho một cuộc đời mới, một cuộc đời mà chúng tôi chưa bao giờ nghĩ, ngay cả trong mơ, là có thể trở thành hiện thực.

“Chúng tôi xây căn nhà nhỏ này hồi tháng trưóc. Có vẻ như chuyện mất con bò đã mở mắt cho chúng tôi thấy một cuộc sống khác có triển vọng.”

Anh bạn trẻ lấy làm kinh ngạc khi nghe câu chuyện. Cuối cùng anh cũng nhận ra bài học mà người thầy đáng kính đã muốn dạy cho anh. Đột nhiên mọi thứ trở nên rõ ràng. Cái chết của con bò không hề là dấu chấm hết dành cho họ như anh đã lo sợ, mà đã mở ra một cuộc sống mới với nhiều cơ hội tốt hơn.

Người chủ nhà mời hai thầy trò ở lại qua đêm và họ vui vẻ nhận lời. Sáng hôm sau, họ chào tạm biệt ông chủ và gia đình, tiếp tục cuộc hành trình của mình.

Ông giáo, vốn lặng thinh từ bấy đến giờ, hỏi anh học trò, vốn vẫn đang còn kinh ngạc với những gì anh ta được nghe kể và chứng kiến: “Con có nghĩ là gia đình nọ vẫn có thể đạt được những điều mà họ gặt hái trong năm vừa qua nếu như họ vẫn còn con bò đó?”

“Có lẽ không,” người học trò trả lời không do dự.

“Vậy bây giờ con hiểu chưa? Con bò mà họ yêu quý như báu vật chính là sợi dây xích trói buộc cuộc đòi họ với đói nghèo khổ cực. Họ đã đinh ninh rằng con bò đó giúp họ khỏi bị suy sụp. Nhưng phải đợi đến khi mất đi sự an toàn giả tạo đó thì họ mới bị buộc phải nhìn sang một hưóng mói.”

“Nói cách khác,” anh học trò tiếp lời, “con bò – con vật mà hàng xóm của họ coi như là ơn phước – đã cho họ cái cảm giác mình không phải đang sống trong sự bần cùng, nhưng thực ra cuộc sống của họ rất thảm hại.”

“Đúng là như thế,” ông giáo già lên tiếng. “Đó là điều sẽ xảy ra khi con tin rằng cái thứ ít ỏi mình có được là đã đủ lắm rồi. Chỉ một ý nghĩ đó thôi đã là sợi xích nặng nề ngăn không cho con tìm kiếm những thứ khác tốt hơn. Sự thỏa mãn bắt đầu hủy hoại cuộc đời con. Con chấp nhận các hoàn cảnh của mình dù không hài lòng vói chúng. Con biết rằng con không vui sướng vói vị trí của mình trong cuộc sống, nhưng con cũng không thấy khốn khổ. Con thất vọng vói cuộc sống mà mình được hưởng nhưng sự bất mãn không đủ lớn để con tìm cách làm một cái gì đó với nó. Con có thấy điều đó bi đát như thế nào không?

“Khi con có một công việc mà con không thích, cái công việc mà thậm chí chẳng đáp ứng được những nhu cầu tối thiểu và cũng chẳng mang lại cho con bất cứ sự thỏa mãn cá nhân nào hoặc cho con cuộc đời mà con muốn, thì quyết định bỏ đi và tìm công việc khác là điều dễ dàng. Nhưng khi cái công việc mà con không thích đó giúp con trả được nợ, sống sót, và cũng tận hưởng được một vài tiện nghi nho nhỏ, thì con dễ dàng rơi vào cái bẫy hài lòng với suy nghĩ rằng ít nhất thì mình cũng có được một cái gì đó. Cuối cùng, con biện minh rằng khối người muốn cái công việc đó mà có được đâu.

“Cũng giống như con bò, thái độ đó luôn luôn kiềm hãm con. Nếu không gạt bỏ nó đi, mãi mãi con sẽ không thể thấy được gì khác hơn ngoài những thứ con đã biết lâu nay. Con sẽ trở thành một nạn nhân chung thân của những giới hạn mà con tự đặt ra trong cuộc sống của mình. Điều đó cũng giống như con tự bịt mắt mình ở vạch xuất phát và cầu nguyện cho mình thắng cuộc.”

Người học trò càng nghe càng kinh ngạc. Anh cảm thấy thích thú vói những nhận định của thầy mình và bắt đầu hiểu cặn kẽ những vấn đề đó. “Chúng ta ai cũng có những con bò trong đòi mình. Chúng ta mang trên mình gánh nặng của những niềm tin sai lầm, những lời biện bạch, những nỗi sợ và những định kiến. Bi đát thay, tất cả những hạn chế do ta tự áp đặt cho mình đã trói buộc chúng ta vào một cuộc sống tầm thường.”

“Không chỉ có vậy,” ông giáo già tiếp lời, “nhiều người ngoan cố giữ lại cái lý do họ không thể sống cuộc đời mà họ luôn mơ ước. Họ tạo nên những lời bào chữa hầu như rất đáng tin để biện hộ với chính mình và với ngưòi khác, và tiếp tục sống với những xáo động nội tâm khi họ nhận ra rằng những lý lẽ đó có lẽ đánh lừa được người khác chứ không lừa được bản thân mình.”

“Thật là một bài học lớn,” người học trò trầm ngâm nói, đồng thời hướng suy nghĩ về những con bò của mình.

Trên đường về, anh cẩn thận xem xét tất cả những hạn chế mà anh đã vận vào mình trong cuộc đời. Và anh quyết định sẽ loại bỏ tất cả những niềm tin đã trói buộc anh vào một cuộc đời làng nhàng và tầm thường, cũng như đã ngăn cản anh thể hiện tiềm năng thật sự của mình.

Không nghi ngờ gì nữa, anh tự nhủ, ngày hôm đó đã đánh dấu sự bắt đầu một cuộc đời mới, một cuộc đời không có bò.

Giải pháp ở đây là hãy nhìn lên cao hơn, rộng hơn tình huống hiện tại. Rất có thể chúng ta sẽ tìm thấy lối đi ngay trước mắt mình. Chúc Anh Chị luôn vượt qua mọi khó khăn trong cuộc sống.

1. Một chú chó săn chạy khắp cánh đồng dưới chân núi mà không bắt được con thỏ nào.

Người chăn dê thấy thế thì cười, trêu chú chó:
– Chú thật bất tài. Con thỏ nhỏ hơn chú bao nhiêu mà còn chạy nhanh hơn.
Chó săn đáp:
– Ông không biết mục đích chạy của bọn tôi hoàn toàn khác nhau! Tôi chạy chỉ vì miếng ăn, còn thỏ chạy vì tính mạng!
Thợ săn nghe cuộc trò chuyện của người chăn dê và chú chó, nghĩ bụng: “Con chó này nói đúng. Nếu ta muốn có nhiều thỏ hơn thì phải nghĩ cách khác”. Một ý nghĩ lóe lên trong đầu thợ săn. Đó là tia lửa đầu tiên của khoa học quản lý.

2. Thế là thợ săn ra chợ mua thêm mấy con chó săn khác. Sau đó, ông ta ra chính sách mới: Hễ con nào bắt được đủ số thỏ sẽ được “trả lương” bằng mấy chiếc xương. Không bắt được thỏ thì không có ăn.
Chiêu mới quả cao tay. Bầy chó tranh nhau săn bắt, đem rất nhiều thỏ về, bởi chẳng con nào muốn thấy chó khác gặm xương, trong khi mình hóp bụng trương mắt ếch.

3. Được một thời gian, lại có vấn đề xuất hiện. Bầy chó nhận ra: thỏ lớn khó bắt hơn thỏ bé, vậy mà bắt được bất kể thỏ lớn hay thỏ bé thì đều nhận trả công như nhau. Lúc đầu chỉ có một vài con giỏi nhận xét mới chuyên bắt thỏ nhỏ, sau cả đàn đều làm theo.

Thợ săn hỏi:
– Gần đây thỏ bọn bay bắt được càng ngày càng nhỏ, vì sao vậy?
Bầy chó trả lời:
– Thỏ lớn thỏ nhỏ không khác nhau, ai phí công đi bắt thỏ lớn đây?
Sau một thời gian suy nghĩ, thợ săn quyết định không dùng xương để trả cho số lượng thỏ, mà dùng phương pháp đánh giá hiệu quả: cứ một thời gian lại thống kê trọng lượng thỏ của từng con săn về, từ đó trả công theo từng giai đoạn.
Cách quản lý mới của thợ săn lập tức có tác dụng, số thỏ bầy chó săn về tăng cả số lượng lẫn chất lượng. Thợ săn rất đắc ý.

4. Thế nhưng, ngày này qua ngày khác, thợ săn lại thấy số thỏ bầy chó săn về giảm rõ rệt, mà những con chó càng nhiều kinh nghiệm thì lại đem về càng ít thỏ.

Thợ săn hỏi bầy chó. Bầy chó đáp:
– Quãng đời đẹp nhất của bọn tôi đều là cho ông, chủ nhân. Nhưng giờ bọn tôi ngày một già. Khi không bắt được thỏ nữa, ông có còn cho tôi xương không?
Thế là thợ săn thống kê lại toàn bộ số thỏ bắt được của từng con, tiến hành phân tích, đưa ra quy định mới về trả công: Nếu bắt được số thỏ vượt một mức nhất định, chó săn khi về già sẽ được trả số xương nhất định.
Bầy chó vui sướng, tất cả lại lao đi săn, cố để hoàn thành nhiệm vụ ông chủ giao. Qua một thời gian, một số chú chó đã hoàn thành chỉ tiêu.

5. Một thời gian sau, có một con nói:
– Chúng tôi cố gắng thế mà chỉ được trả mấy khúc xương, mà số thỏ tôi săn được quý gấp bao nhiêu lần xương. Vì sao chúng tôi không bắt thỏ cho chính mình nhỉ?
Thế là có mấy chú chó bỏ thợ săn, tự mình lập xưởng bắt thỏ.

===============
Vậy câu chuyện có ý nghĩa gì? đó chính là các bước phát triển của khoa học quản lý.

Không chỉ có thợ săn, ngay cả chó săn cũng có nhu cầu lập nghiệp.
Nhìn từng chú từng chú chó săn bỏ đi, vì sao chúng ta không tạo cho họ cơ hội lập nghiệp trong nội bộ công ty? nếu trong công ty có “Hội khích lệ nhân viên lập nghiệp”. Hội sẽ tìm những cách thức thích hợp để khích lệ và giúp đỡ nhân viên lập nghiệp. Như vậy, một mặt công ty ta có thêm nhiều cơ hội đầu tư; mặt khác, nhân viên có thể tự quản lý một hạng mục mới, bước một bước dài trong sự nghiệp.
Nó không chỉ giữ chân được những người ưu tú trong công ty, mà còn tạo thêm nhiều lợi nhuận và tránh được những cuộc cạnh tranh phức tạp sau này. Tiện nói luôn: anh là người tài, nhưng cậy tài mà khinh khi sẽ chuốc đố kị mà thôi. Như câu chuyện trên coi nhân viên là bầy chó là không được. Bạn sẽ bị đố kị ngay lập tức.

LỜI KẾT

Công ty có được tinh thần cống hiến của nhân viên hay không, vấn đề cốt yếu là có tạo điều kiện cho họ sáng tạo hay không, có cho họ cảm giác thành đạt và thực hiện được ước mơ hay không. Trả lương, thưởng, đánh giá hiệu quả, tạo điều kiện để nhân viên thực hiện kế hoạch… đều là những công cụ hữu hiệu để nhà quản lý kích thích tinh thần làm việc của nhân viên.

Có những người mục đích làm việc không chỉ xuất phát từ tiền, mà còn từ tình yêu công việc. Trong tiềm thức, mỗi nhân viên đều hy vọng được làm và phát triển công việc mình yêu thích.

Tạo “đất” cho nhân viên làm việc là một kỹ thuật quản lý mới. Một mặt nó giúp nhân viên hiểu rõ vị trí và phương hướng làm việc của mình trong công ty, phát huy năng lực, thỏa mãn tình yêu công việc và khát vọng thành đạt của nhân viên; mặt khác nó là cách giữ gìn và phát triển hữu hiệu nguồn lực con người, đáp ứng cả nhu cầu hiện tại và tương lai của công ty.

Dùng kỹ thuật quản lý mới này, bạn có thể để ra được bao kế hoạch, đồng thời tạo cho nhân viên cơ hội học tập và phát triển. Khích lệ tinh thần tiến thủ của nhân viên, bạn sẽ không ngừng tăng cao hiệu suất và thực hiện mục tiêu chiến lược của công ty.

]]> https://blog.quatructuyen.com/bai-hoc-ve-luong-thuong-qua-cau-chuyen-tho-san-quan-ly-bay-cho.html/feed 0 https://blog.quatructuyen.com/bai-hoc-tu-huou-cao-co.html https://blog.quatructuyen.com/bai-hoc-tu-huou-cao-co.html#comments Thu, 06 Jun 2013 02:53:07 +0000 http://blog.quatructuyen.com/?p=17076 “Bạn sẽ không biết mình mạnh mẽ thế nào cho đến khi mạnh mẽ là sự lựa chọn duy nhất”. Chúng ta hãy cùng học bài học quý giá từ loài Hươu cao cổ nhé!

Khi sinh con, hươu mẹ không nằm mà lại đứng; và như vậy hươu con chào đời bằng một cú rơi hơn 3m xuống đất và nằm ngay đơ. Rồi hươu mẹ làm một việc kỳ lạ: đá hươu con cho đến khi nào chú ta chịu đứng dậy mới thôi. Khi hươu con mỏi chân và nằm, hươu mẹ lại thúc chú đứng lên. Đến lúc hươu con đã thực sự đứng được, hươu mẹ lại đẩy chú ngã xuống để chú phải nỗ lực tự mình đứng dậy lần nữa.

Điều này nghe có vẻ lạ với chúng ta, nhưng lại thực sự cần thiết cho hươu con bởi vì hươu con cần phải tự đứng được để có thể tồn tại với bầy đàn, nếu không hươu con sẽ trơ trọi với cuộc đời và trở thành miếng mồi ngon cho thú dữ.

Chúng ta cũng thế, thật dễ nản chí khi mọi việc đều trở nên tồi tệ. Nhưng cho dù đang phải đối mặt với nhiều gian khổ thì ta vẫn phải giữ vững niềm tin. Hãy ghi nhớ rằng mỗi khi ta phải đối mặt với nghịch cảnh, trong ta luôn có một sức mạnh tiềm ẩn.

Đừng bao giờ để thất bại quật ngã mà hãy để nó trở thành thầy dạy của chúng ta. Đây chính là bí quyết để thành công. Người ta không thua khi bị đánh bại mà chỉ thua khi đầu hàng. Thomas Edison đã nói: “Tôi không bao giờ nản chí vì đối với tôi mỗi một nỗ lực không thành công là một bước tiến bộ”.
-Devil-

Cuối cùng, tôi đề nghị thương lượng. Nếu trong một tuần, Bánh Rán không làm điều gì khiến cô mẫu giáo và hàng xóm than phiền, thì tôi sẽ mua cho cu cậu một chiếc ôtô chạy điện.

Trong bảy ngày kế tiếp, vợ chồng tôi hoàn toàn yên ổn. Ở trường mẫu giáo về nhà, cu cậu thường ngồi hí hoáy vẽ. Nếu có đi chơi, thì quần áo Bánh Rán cũng chỉ lấm lem tí chút. Vợ chồng tôi rất ngạc nhiên. Ngạc nhiên hơn nữa, ngày chủ nhật, khi tôi dẫn Bánh Rán đi mua chiếc ôtô chạy điện mà con từ lâu ao ước, cậu đã từ chối mà khăng khăng chọn chiếc xe đạp ba bánh có rơ – moóc.

Một ngày kia, tôi lén đi theo khi cu cậu đạp xe ra sân chơi gần nhà, Bánh Rán mang theo mấy bức vẽ và một củkhoai luộc. Bánh Rán dừng xe, một cô bé nhỏ xíu, mắt một mí tung tăng chạy đến. Hai đứa nhỏ ngồi đung đưa chân trên ghế đá, chúi mũi xem “tác phẩm hội hoạ” của Bánh Rán. Cô bé bóc khoai, bẻ cho Bánh Rán miếng to,còn mình chỉ nhai nhỏ nhẻ. Bánh Rán vô tư ăn hết phần rồi… thèm thuồng nhìn miệng bạn gái. Mắt một mí chìa luôn miếng khoai cho cậu, còn cô bé ngắm tranh cho no lòng.

Về nhà, tôi không nói gì với vợ. Tôi chẳng muốn cô ấy thêm đau đầu về”mối tình” của Bánh Rán.

Bánh Rán ngày càng ngoan. Cu cậu hăng say học chữ, tập làm toán. Nhưng bánh kẹo và hoa quả trong tủ lạnh thì vơi đi nhanh chóng. Tôi quyết định nói chuyện thẳng thắn với cậu con trai. Và Bánh Rán thành thật kể về Su. Tôi hỏi: “Con thích bạn Su thật chứ?”. Cậu nhóc gật đầu: “Bạn ấy học cùng lớp Lá. Tụi con cất gối và cốc uống nước gần nhau trong tủ. Buổi trưa, con lấy gối ngủ cho Su. Còn ăn chè thì Su lấy cốc cho con, bố ạ. Việc nhẹ Su làm, việc nặng con làm hết! “. Tôi hơi chột dạ, vì ở nhà, mọi việc đều do vợ tôi gánh vác, đi làm về tôi chỉ đọc báo và xem TV mà thôi.

Tôi hỏi tiếp: “Con thường giành ăn của Su phải không? “. Bánh Rán ngoẹo đầu: “Bạn ấy bị sún nên ghét nhai lắm. Ở lớp, con nhường cho bạn ấy bát canh của con đấy! “. Tôi phì cười:”Sắp vào lớp 1, hết học chung, con nhớ Su chứ? “. Bỗng dưng, đôi mắt Bánh Rán mở to, lo âu: “Con sẽ cưới bạn Su, bố nhé? “. Tôi bàng hoàng, đùa: “Cưới nhau thì hai vợ chồng đi lại bằng gì? “.

“Con có xe đạp ba bánh đấy thôi. Su có thể ngồi sau rơ – moóc ạ”. “Nhưng khi có em bé sẽ vất vả đấy”, tôi nói nghiêm trang. Bánh Rán suy nghĩ rất lâu rồi cười rạng rỡ:”Su đẻ trứng, con gửi mẹ cất vào tủ lạnh. Con sẽ đi làm siêng năng. Khi nào có nhiều tiền, Su sẽ ấp quả trứng cho nở ra em bé. Con sẽ chăm sóc Su thật tốt, không để bạn ấy mệt tí nào bố ạ”. Tôi lặng đi, nhìn Bánh Rán. Những ý nghĩ ngây thơ mà cũng thật chững chạc hệt như của một chàng trai trưởng thành, biết yêu thương nên đầy trách nhiệm và lo toan.

Mai này Bánh Rán lớn lên, có lẽ sẽ lấy cô gái mắt một mí nào đó làm vợ. Dù cô gái ấy là ai, tôi cũng tin rằng người được con tôi yêu sẽ hạnh phúc. Bởi vì, một khi biết thương người phụ nữ của mình, người đàn ông sẽ nỗ lực rất nhiều. Tôi học được điều bí mật tuyệt vời ấy chính từ Bánh Rán.

Ngày nọ, một cô bé rất xinh chuyển vào lớp của cậu bé. Chàng trai nhỏ của chúng ta tuy thầm mến cô bé nhưng lại rất nhút nhát. Phải cho đến khi nhà trường tổ chức một buổi liên hoan thì cậu mới lấy hết can đảm gặp cô bé và nói lời mời.

Cô bé vốn là hoa khôi trong trường, dù không kiêu ngạo nhưng cô không muốn đi riêng cùng một cậu bé, sợ bạn bè trêu chọc. Cho nên cô nói với cậu bé rằng nếu cậu tìm được một bông hồng đỏ cho cô thì cô sẽ nhận lời mời.

Cậu bé nghe vậy rất buồn, vì cậu biết rằng ở khắp vùng này không hề có một cây bông hồng đỏ nào, mà chỉ toàn một loại hồng trắng. Trên đường về nhà, cậu cứ lẩm bẩm rằng tại sao cô bé không đòi hoa hồng trắng, thế thì dễ cho cậu bao nhiêu.

Trong khi ấy thì người bạn nhỏ – chú chim sáo xanh đã hiểu những gì cậu bé cần và suốt đêm đó chim sáo không ngủ. Khi bình minh lên cũng là lúc chú chim nghĩ ra cách để giúp bạn mình. Nó bay đi tìm một bông hồng lớn gần nhà, bên cạnh những bụi gai và lất hết sức mình lao vào bụi gai. Những giọt máu của chú chim nhỏ thấm vào những cánh hoa trắng và nhuộm đỏ thành một bông hồng thắm.

Khi cậu bé ra khỏi nhà, cậu nhìn thấy một bông hồng đỏ thẫm ngay trước cửa. Không tin vào mắt mình, cậu bé cúi nhặt bông hoa và vì quá vui mừng, cậu bé đã không nhận thấy chim sáo xanh nằm trong vũng máu gần đó.

Cậu bé cầm bông hồng đến trường, nhưng trên đường cậu gặp đám bạn gần nhà đang chơi đá bóng rất sôi nổi. Ban đầu, cậu bé bảo rằng mình đang có việc quan trọng nhưng đám bạn cứ nài kéo cậu chơi cùng. Cậu bé nhìn đám bạn rồi quay dang nhìn bông hồng rồi nghĩ: “Thực ra cô bé ấy cũng chẳng muốn đi cùng mình đâu nên mới đòi bông hồng đỏ chứ. Dù mình có mang đến, chắc gì cô ấy đã đồng ý!”. Thế là cậu quăng bông hồng đi và chạy vào sân bóng.

Có lẽ bạn đọc câu chuyện này thấy quen quen, và tôi cũng đã thấy như vậy. Những giọt máu ấm nóng nhuộm đỏ cánh hồng bạch, nhuộm đỏ tuyết…là những hình tượng thường thấy trong truyện cổ tích.

Chỉ có điều, câu chuyện này có thêm một kết thúc khác với ẩn ý của nó:

– Cậu bé là hình ảnh của mỗi chúng ta.

– Chim sáo xanh là sự hiện diện của những gì tốt đẹp: gia đình, bạn thân, những cơ hội…

– Cô bé biểu tượng cho một mục đích cần đạt tới.

– Bông hồng đỏ tượng trưng cho những khó khăn cần vượt qua.

– Trận bóng cùng đám bạn chính là những thú vui nhỏ nhặt, những lợi ích trước mắt mà đôi khi chúng ta không kiềm chế được nên đã vì chúng mà bỏ qua cả mục đích của chính mình.

Ảnh minh họa

Dave đang đứng chờ ở bến xe bus với hai vali to tướng và rất nặng thì chợt một người lạ mặt đến gần anh và hỏi:

– Anh xem hộ mấy giờ rồi được không?

Dave thở dài, đặt hai cái vali cồng kềnh xuống và hỏi… chiếc đồng hồ đeo ở cổ tay mình:

– Mấy giờ rồi?

– Bây giờ là 5h30’ – Một giọng nói phát ra từ chiếc đồng hồ.

– Wow! Một chiếc đồng hồ hay thật! – Người lạ thốt lên.

Dave hơi mỉm cười, dù khuôn mặt vẫn còn vẻ mệt mỏi:

– Đúng, cũng không tệ lắm… Anh xem đây này… Mấy giờ rồi, bằng tiếng Nhật nhé!

Giọng nói trong đồng hồ cất lên bằng tiếng Nhật. Rồi Dave lại hỏi giờ bằng tiếng Đức và Ý, ngay lập tức, chiếc đồng hồ cũng trả lời rành mạch và biểu cảm bằng ngôn ngữ của các nước đó, đúng đến từng trọng âm.

Người lạ mặt càng tỏ vẻ sửng sốt.

– Anh xem nữa nhé – Nói rồi Dave lại bảo cái đồng hồ – Tình hình ở nhà?

Ngay lập tức, một… hình ảnh ba chiều xuất hiện ngay giữa Dave và người lạ mặt, trong hình chính là phòng khách nhà Dave, rõ đến mức còn nhìn thấy cả ly cà phê còn một chút mà Dave để trên bàn.

– Thật không thể tin được! – Người lạ nói.

Rồi Dave lại nói với chiếc đồng hồ:

– Nhắn tin cho Sharon rằng xe bus đến muộn, và nhớ gửi hoa tặng sinh nhật cho Lina. À, cho tôi biết luôn bản tin lúc 5h nhé.

– Đã xong, đã xong và đã xong – Giọng nói trong đồng hồ cất lên. Và một hình ảnh với độ phân giải cao lại xuất hiện ngay trước mặt Dave và người lạ mặt, trên đó là… bản tin thời sự – trông không khác gì một chiếc TV thật vậy.

Người lạ mặt không nói được câu nào vì quá kinh ngạc.

Dave còn ra lệnh cho chiếc đồng hồ là cho xem ảnh cưới của anh hoặc… chơi nhạc giao hưởng. Mọi mệnh lệnh được thực hiện ngay lập tức, chất lượng hình ảnh và âm thanh cao đến kinh ngạc.

– Chiếc đồng hồ này là một máy tính siêu mạnh, thực hiện mệnh lệnh dựa trên giọng nói. Nó có thể liên lạc với hầu hết các vệ tinh lớn nhất của thế giới – Dave giới thiệu.

– Anh có bán không, tôi muốn mua cái đồng hồ này – Người lạ mặt chợt đề nghị.

– Ôi không! – Dave nói.

– Nhưng tôi muốn mua nó ngay – Người lạ mặt khăng khăng.

– Không…

Người lạ mặt ngắt lời – Tôi trả anh 10.000 đôla nhé?

– Ôi không, số tiền tôi bỏ ra đã hơn thế…

– Thế thì 20.000 đi – Người lạ mặt nói ngay, và khi thấy Dave chần chừ, anh ta tiếp – Thôi, 50.000 đôla. Và tôi sẽ trả anh tiền mặt ngay bây giờ.

Dave xao động. Anh hoàn toàn có thể chế tạo thêm một chiếc đồng hồ như thế này, và cái giá 50.000 đôla là anh có lãi rồi.Người lạ mặt rút tiền trong ví ra dúi vào tay Dave.

– Đây, anh cầm lấy!

Dave tháo đồng hồ ở tay ra đưa cho người lạ mặt. Người lạ mỉm cười, vội vã cầm đồng hồ đi.

– Đợi đã – Dave gọi giật giọng.

Người lạ mặt quay lại, vẻ thận trọng. Dave chỉ vào hai vali to tướng mà anh vẫn phải gồng người xách và nói:

– Đây là pin của cái đồng hồ, anh phải luôn mang theo thì nó mới hoạt động được.

Tôi nghĩ cuộc sống là như thế với một số người. Họ cố tìm kiếm một cuộc sống có vẻ tuyệt vời và hoàn hảo, nhưng thực ra lại rất nặng nề và phiền toái. Nếu sự hoàn hảo trở thành một gánh nặng, bạn hãy đặt nó xuống để chọn lấy những bước chân nhẹ nhõm.

John là một ông lão ít nói và thông thái. Ông thường ngồi trên chiếc ghế bành cũ kỹ trước hiên nhà, nhìn mọi người qua lại. Đôi khi ông vẫy tay chào họ. Một hôm, cô cháu gái nhỏ của ông John ngồi xuống cạnh ông mình, và cả hai cùng nhìn những người qua lại trước nhà họ.
Một người đàn ông lạ, cao lớn, anh ta nhìn quanh như tìm một nơi nào đó để dừng chân, rồi tiến đến gần hỏi ông John:
– Trong ngôi làng này người ta sống kiểu gì hả ông lão?
Ông John chậm rãi hỏi lại:
– Vậy nơi mà anh vừa đi khỏi, người ta sống ra sao?
Người lạ nhăn mặt:
– Nơi ấy hả? Mọi người chỉ toàn chỉ trích nhau. Hàng xóm thì ngồi lê đôi mách và nói chung là một nơi rất đáng chán!
John nhìn thẳng vào mắt người lạ và nói:
– Anh biết không, nơi này cũng như thế, hệt như nơi anh vừa đi khỏi vậy!
Người đàn ông không nói gì, anh ta quay đi. Một lát sau, một chiếc ôtô dừng lại bên vệ đường. Người đàn ông trên xe đỡ vợ con mình xuống xe. Người vợ hỏi ông John có thể mua một ít thức ăn cho bọn trẻ ở đâu, còn người đàn ông ở lại chỗ chiếc xe. Anh ta lại gần ông John và hỏi:
– Thưa ông, nơi này sống có tốt không ạ?
Vẫn như lần trước, ông John hỏi lại:
– Vậy nơi mà anh vừa đi khỏi thì thế nào?
Người đàn ông tươi cười :
– Ở đó, mọi người sống rất thân thiết, luôn sẵn lòng giúp đỡ nhau. Chúng tôi không muốn ra đi chút nào, nhưng vì điều kiện làm việc nên phải chuyển tới đây.
Ông John nở một nụ cười ấm áp:
– Đừng lo, nơi này cũng giống như nơi anh vừa đi khỏi đấy mà, cũng tốt lắm!
Vợ con người đàn ông quay lại, họ cảm ơn và tạm biệt hai ông cháu John rồi lái xe đi. Khi chiếc xe đã đi xa, cô cháu nhỏ cất tiếng hỏi ông:
– Ông ơi, tại sao ông nói với người thứ nhất là nơi đây không tốt lành còn với người thứ hai ông lại nói là một nơi tuyệt vời?
Ông John âu yếm nhìn vào đôi mắt xanh băn khoăn của đứa cháu nhỏ và bảo:
– Cháu ạ, dù có đi đến đâu, mỗi người vẫn mang thái độ của chính mình đối với cuộc sống đi theo. Chính thái độ của riêng mình, cộng với phản ứng của những người xung quanh với thái độ đó thì nơi mới đến có thể rất tồi tệ, hoặc rất tuyệt vời theo cảm giác của riêng họ mà thôi.

Đi tìm cội rễ của sự trưởng thành…

Hồi còn nhỏ, tôi có một người hàng xóm mà mọi người gọi là bác sĩ Gibbs. Ông không giống như bất kỳ bác sĩ nào tôi từng biết. Ông rất giản dị và hiền từ, nhất là đối với bọn nhóc nghịch ngợm chúng tôi.

Ngoài giờ làm công việc cứu người, bác sĩ Gibbs thường trồng cây. Ông muốn biến mảnh đất rộng 10 mẫu tây của mình thành một khu rừng mà! Vị bác sĩ hiền lành ấy có những lý thuyết trồng cây rất thú vị, ngược hẳn với nguyên tác mà mọi người cho là hiển nhiên. Không bao giờ ông tưới nước cho những cây mới sinh trưởng – ông giải thích với tôi rằng tưới nước sẽ làm chúng sinh ra hư hỏng, và thế hệ cây kế tiếp sẽ ngày một yếu đi. Vì thế, cần phải tập cho chúng đối mặt với khắc nghiệt. Cây nào không chịu nổi sẽ bị nhổ bỏ ngay từ đầu.

Rồi ông hướng dẫn cho tôi cách tưới nước cho những cây rễ mọc trên cạn, để chúng khô hạn thì sẽ phải tự bén rễ sâu mà tìm nguồn nước. Thảo nào, chẳng bao giờ tôi thấy ông tưới cây cả. Ông trồng một cây sồi, mỗi sáng thay vì tưới nước, ông lấy tờ báo cuộn tròn lại và đập vào nó: Bốp! Bốp! Bốp! Tôi hỏi ông sao lại làm vậy thì ông trả lời: để làm nó chú ý.

Bác sĩ Gibbs từ giã cõi đời hai năm sau khi tôi xa gia đình. Giờ đây, về nhìn lại những hàng cây nhà ông, tôi lại như mường tượng ra dáng ông đang trồng cây 25 năm về trước. Những thân cây ngày ấy nay đã lớn mạnh và tràn trề sức sống. Như những thanh niên cường tráng, mỗi sáng chúng thức dậy, tự hào ưỡn ngực và sẵn sàng đón nhận những gian nan, thử thách.

Vài năm sau tôi cũng tự trồng lấy hai cây xanh. Mùa hè cháy nắng tôi tưới nước, mùa đông giá rét tôi bơm thuốc và cầu nguyện cho chúng. Chúng cao gần chín mét sau hai năm, nhưng lại là những thân cây luôn dựa dẫm vào bàn tay người chăm bẵm. Chỉ cần một ngọn gió lạnh lướt qua, chúng đã run rẩy và đánh cành lập cập – trông chẳng khác gì những kẻ yếu đuối!

Chẳng bù với rừng cây của bác sĩ Gibbs. Xem ra nghịch cảnh và sự thiếu thốn dường như lại hữu ích cho chúng hơn sự đầy đủ.

Hằng đêm trước khi đi ngủ, tôi thường ghé phòng hai đứa con trai và ngắm nhìn chúng ngủ ngon lành. Nhìn thân thể nhỏ bé đang phập phồng nhịp thở của cuộc sống, tôi luôn cầu nguyện cho chúng có một cuộc sống dễ chịu.

Nhưng gần đây, tôi chợt nghĩ đã đến lúc cần phải thay đổi lời nguyện cầu ấy. Tôi nguyện cầu cho chúng mạnh mẽ hơn, để chịu được giông gió không thể tránh trong cuộc đời. Có ngây thơ mới mong chúng thoát khỏi gian khổ – bởi lẽ nghịch cảnh, khó khăn luôn là điều hiện hữu tất yếu. Và dù muốn hay không, cuộc đời chẳng bao giờ bằng phẳng cả. Tôi cầu mong cho ‘gốc rễ’ của con mình sẽ bén thật sâu, để chúng có thể hút được sức mạnh từ những suối nguồn tiềm ẩn trong cuộc sống vĩnh hằng.

Thật sự nhìn lại, tôi đã cầu xin sự an lành quá nhiều rồi, nhưng rất hiếm khi những ước muốn ấy được thỏa nguyện. Điều chúng ra cần là cầu sao cho mình rèn luyện được một cơ thể cường tráng và ý chí cứng cỏi, bền vững, để khi nắng cháy hay mưa dông, bão tố, chúng ta sẽ không bao giờ bị gục ngã.